Oversterfte in Nederland

oversterfte

 

Vrijwel elke vrijdag geeft het CBS een overzicht van het aantal mensen dat in Nederland overleden is, inclusief een duiding voor onder - of oversterfte. Ook wordt er een splitsing tussen WLZ-zorggebruikers en de overige bevolking gemaakt en worden de overledenen in 3 leeftijdscategorieën uitgesplitst. Week 52/2021 was een piepklein lichtpuntje: er was, vooral door een daling van de sterfte bij 80-plussers, net geen oversterfte.

De oversterfte houdt mij al tijden bezig, net zoals het aantal positief geteste mensen, de vaccinatiegraad en de ziekenhuisopnames. De oversterfte stond nog niet genoemd in de blogs omdat ik hier een apart stuk aan wilde wijden. En ik ben - gelukkig - niet de enige.

Motie Pieter Omtzigt

Op 1 december 2021 heeft Pieter Omtzigt een motie ingediend over het onderzoek naar de oorzaken van oversterfte. Deze motie is aangenomen.

Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft hier 14 december 2021 in de kamerstukken op gereageerd. Namens Hugo de Jonge wordt op pagina 103 uitgelegd dat door ontbrekende cijfers bij het CBS pas begin april 2022 met dit onderzoek gestart kan worden.

Onacceptabel, maar dat was en is mijn mening. Als leider(s) van een land wil je toch zo snel mogelijk weten waar de oversterfte vandaan komt? Zijn dit mensen die zijn overleden aan COVID-19, griep, uitgestelde zorg, vaccinatieschade of nog wat anders? Gelukkig is dit ook opgepikt door meer mensen én de media. Kijk bijvoorbeeld naar dit artikel in de Volkskrant.

Wat is onder - of oversterfte?

Heel kort uitgelegd: het aantal mensen wat minder of meer overlijdt dan het verwachte aantal overledenen op basis van het gemiddelde. Ondersterfte komt vaak voor na een periode van oversterfte.

Deze cijfers worden door zowel het CBS als het RIVM  gemonitord. Toch zul je, wanneer je de grafieken van het CBS en het RIVM vergelijkt, verschillen tegenkomen.

 

De oversterfte schattingen van het CBS en het RIVM kunnen op weekniveau verschillen. Het CBS kijkt naar de gemiddelden over de afgelopen jaren voor de betreffende week, deze zijn inclusief verhoogde sterfte in het griepseizoen. Het RIVM wil juist ook elk jaar oversterfte door de griep in kaart brengen. Om die reden verschillen de schattingen van het CBS en van het RIVM.

Bron: RIVM

De grafieken

Er zijn heel veel grafieken in omloop maar ik beperk me hier tot de cijfers en grafieken van het CBS, het RIVM en het coronadashboard *. Dit zijn tenslotte de officiële overheidsorganen waarbij we er vanuit mogen gaan dat dit ook de daadwerkelijke cijfers zijn. 

* En de combi van RIVM en CBS bij de NOS

De eerste grafiek is van het CBS en daaronder de grafiek van het RIVM. Zoals gezegd, er zijn duidelijke verschillen zichtbaar.

CBS: overledenen per week

Bron: CBS

 

 RIVM: overledenen per week


Bron: RIVM


Over één ding kunnen we het eens zijn:
er zijn helaas veel meer mensen overleden dan dat er verwacht was.

Hoeveel mensen zijn er overleden aan COVID-19?

Op het coronadashboard van de Rijksoverheid staan heel veel interessante cijfers waaronder een overzicht van de sterftecijfers, gebaseerd op bronnen van het RIVM waarbij de golven met oversterfte duidelijk zichtbaar zijn.
coronadashboard Overledenen per dag vanaf 27 februari 2020

coronadashboard Overledenen per dag vanaf 1 december 2021

Bron beide grafieken: coronadashboard Rijksoverheid

 

Op het coronadashboard valt mij ook het totaal aantal overledenen per week dus niet alleen corona, gebaseerd op CBS bronnen, ook op. De marge tussen het verwachte aantal overledenen is afwijkend waardoor er een vertekend beeld ontstaat bij of het coronadashboard of bij het CBS.

 

Coronadashboard Totaal aantal overledenen per week

Bron: coronadashboard Rijksoverheid

CBS overledenen per week

Bron: CBS

Ook de NOS komt vandaag met een artikel:
Opvallend veel oversterfte in Nederland: corona, griep of toch uitgestelde zorg?

Bron: NOS

CBS overledenen per week naar leeftijd

Bron: CBS

Liveblog RTLnieuws

De trigger om dit artikel verder aan te pakken was de kop van het liveblog van RTLnieuws:
Vorige week voor 't eerst sinds tijden geen oversterfte.

Liveblog rtlnieuws oversterfte week 52 2021


Bron: RTLnieuws

Goed nieuws dacht ik zo. Ook het CBS kopt mooi: Sterfte eind december gedaald
Maar wat blijkt: er was, vooral door een daling van de sterfte bij 80-plussers, net geen oversterfte. De grafieken spreken voor zich.

Snel duidelijkheid?

Toch hoop ik dat het onderzoek, ondanks de ontbrekende cijfers, naar de oversterfte snel start. Dit speelt niet alleen in Nederland, maar ook in Europa en zelfs wereldwijd. De website www.euromomo.eu brengt de Europese sterftecijfers in kaart. De website www.ourworldindata.org is eveneens 'leuk' om een keertje doorheen te spitten ...

 

Mag je de vraag stellen of de vaccinaties een rol spelen, zowel positief als negatief?
Of helpen de boosters om het sterftecijfer onder de 80-plussers omlaag te brengen?

Of?

 

 

 

<fluistermodus>

Bestaat toeval? Net nu er zoveel ophef rond de oversterfte komt?

</fluistermodus>

 

 

 

 

Reacties   

#1 n.v.t.Gerrit van Doorn 15-01-2022 18:36

 

Hallo - je bent een van de weinigen , die iets in beeld brengt van de oversterfte. Ik had zelf op basis van CBS cijfers de laatste 12 weken van 2021 in beeld gebracht middels een Excel overzicht. Daaruit bleek dat er in de laatste 12 weken bijna 11000 doden meer waren te betreuren dan gemiddeld in de vijf jaren daarvoor. Ik had als referentie jaren 2015 t/m 2019 genomen. ongeveer 22 % meet doden. Dat moet toch op een of andere manier te duiden zijn. Zelf denk ik dat vaccinatie daar een rol bij speelt hetgeen ik overigens niet kan onderbouwen. Het is dus een gevoel op basis van mensen, die spontaan overlijden. Met vriendelijke groet,

Gerrit van Doorn.
Citeer